Những đặc điểm về sự ra đời và phát triển của báo chí VN

I.  ĐẶT VẤN ĐỀ

Cách đây 85 năm 1925-2010, Bác Hồ đã lập ra tờ báo Thanh niên, tờ báo đầu tiên của cách mạng, hoạt động trong tình hình đất nước còn chìm đắm trong ách thống trị của thực dân phong kiến. Từ đó đến nay đã 85 năm trôi qua, nền báo chí CM VN đã lớn mạnh không ngừng và giờ đây đã trở thành công cụ đắc lực, đáng tin cậy của Đảng và Nhà nước ta. Cả nước hiện có hơn 700 cơ quan báo chí từ TW đến địa phương. Đã có 17 ngàn nhà báo chuyên nghiệp được cấp thẻ đang hoạt động trong các cơ quan báo chí. Bấy nhiêu đó cũng đủ thấy mạng lưới báo chí nước ta phát triển mạnh mẽ như thế nào và trên thực tế hiện nay báo chí đang nắm giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế chính trị của đất nước.

Bằng nhiều hình thức khác nhau, báo chí nước ta đã trở thành cầu nối giữa Đảng, Chính quyền với người dân. Liên tục và thường xuyên chuyển tải các chủ trương, quan điểm và đường lối của Đảng, pháp luật và chính sách của Nhà nước tới nhân dân. Kịp thời phát hiện, phản bác và phê phán những thông tin sai lệch với âm mưu diễn biến hoà bình của các thế lực thù địch nhằm chống phá đất nước. Góp phần tăng cường và củng cố niềm tin cho nhân dân vào sự nghiệp đổi mới của nước nhà. Báo chí cũng không ngừng phản ánh nhanh nhạy các vấn đề của đời sống xã hội, những tâm tư và nguyện vọng của người dân lên chính quyền các cấp- kể cả cơ quan quyền lực cao nhất là Quốc hội. Tạo diễn đàn để người dân góp ý và bàn bạc một cách công khai và dân chủ- mang tính phản biện sâu sắc – về những vấn đề hệ trọng của đất nước.

Từ khi ra đời đến nay nền báo chí nước ta đã trải qua bao thăng trầm của lịch sử cùng với những chuyển biến của đất nước, sự ra đời của báo chí gắn với những sự kiện quan trọng của tổ quốc, đồng thời cũng nằm trong quy luật phát triển của nền báo chí thế giới.

II.  GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Báo chí Việt Nam phát triển với những đặc trưng và thế mạnh của nó, từ khi ra đời, báo chí đã ngay lập tức và ngày càng phát huy vai trò và sức mạnh của nó trong cuộc đấu tranh giành và giữ quyền lực chính trị của các thế lực, giai cấp trong tiến trình phát triển kinh tế – văn hóa – xã hội, trong việc nâng cao dân trí, giáo dục nhân cách con người.

Cùng với bước chuyển biến mạnh mẽ của sự nghiệp đổi mới đất nước theo con đường Xã Hội Chủ Nghĩa do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, trong những năm qua hệ thống báo chí trong cả nước đang ngày càng phát triển về số lượng và chất lượng, góp phần xây dựng, củng cố đường lối của Đảng, phát triển kinh tế đất nước và hoàn thiện hơn trong lĩnh vực văn hoá xã hội.

         Báo chí nước ta đang ngày càng bám sát đời sống xã hội, thông tin nhanh chóng các tin tức sự kiện, đường lối chính sách của Đảng và Chính Phủ tới quần chúng, góp phần củng cố, xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.

          Báo chí đang ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn những nhân tố tích cực và nhiều điển hình tiên tiến trong sản xuất và chiến đấu, góp phần đưa kinh tế đất nước phát triển cùng với sự phát triển chung của thế giới. Báo chí là cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp và nhà quản lý, hoạch định chính sách giúp nhà nước điều chỉnh những chủ trương, đường lối cho phù hợp với thực tiễn. Báo chí còn tham gia một cách dũng cảm trên mặt trận đấu tranh tham nhũng, chống tiêu cực và tệ nạn xã hội. Với số lượng báo ngày càng tăng và chất lượng báo ngày càng tốt đã tạo niềm tin và tạo thành một nhu cầu cần thiết cho nhân dân.

1.     Những mốc lịch sử về sự ra đời của nền báo chí Việt Nam

. Nghề báo xuất hiện đầu tiên ở phương Tây, chứ không hề có trong danh mục nghề nghiệp truyền thống của Việt Nam trước đây. Nhưng khi xã hội phát triển, Việt Nam bị các đế quốc xâm chiếm, bị đưa vào vòng quay của thế giới, mọi nhu cầu ăn, mặc , ở, thông tin đều trở nên cần thiết, đặc biệt là thời kỳ cả nước làm cách mạng, nhằm giành lại độc lập cho nhân dân. Trong thời kỳ này thì báo chí ra đời và trở thành công cụ chiến đấu sắc bén, lợi hại đối với cả nước.

Tờ báo quốc ngữ đầu tiên: Khai sinh sớm nhất trong làng báo quốc ngữ Việt Nam là tờ Gia Định báo (phát hành số đầu ngày 15.4.1865). Tờ báo tổng hợp này có khổ 25 x 32cm, ra hằng tuần tại Sài Gòn và tồn tại suốt 44 năm.

Các tờ báo bằng chữ quốc ngữ :

Ở miền Nam:

-. Gia Ðịnh Báo : Số 1 ra ngày 15-4-1865-. Phan Yên Báo : Xuất bản năm 1868, do ông Diệp Văn Cương chủ trương biên tập -.Nhựt Trình Nam Kỳ: Tuần báo, xuất bản số đầu vào năm 1883 -. Thông Loại Khóa Trình: Số 1 và 2 không ghi tháng phát hành, số 3 có ghi Juillet 1888

-. Nông Cổ Mín Ðàm : Tuần báo, có 8 trang, khổ 27cm x 20cm Số 1 ra ngày 1-8-1901.
-. Nhật Báo Tỉnh : Tuần báo, phát hành vào ngày Thứ Năm hàng tuần, từ năm 1905 đến 1912.

-. Lục Tỉnh Tân Văn : Năm 1907, Trần Chánh Chiếu làm chủ bút, phát hành hàng tuần

-. Nữ Giới Chung : Số 1 ra ngày 1/2/1918 do Lê Ðức làm Chủ nhiệm và Sương Nguyệt Anh làm Chủ Bút.

-. Công Luận Báo : Do Lê Sum làm chủ bút, phát hành vào ngày Thứ Ba và Thứ Sáu

-. Trung Lập Báo : Do Phi Vân Trần Văn Chim tác giả Ðồng Quê làm chủ bút.

ở Miền Bắc:

Năm 1892 có tờ Ðại Nam Ðồng Văn Nhật Báo (in chữ Hán), phải đợi cho đến năm 1905 mới có tờ

Ðại Việt Tân Báo in cả chữ Quốc Ngữ và Chữ Hán. Năm 1907, tờ Ðại Nam Ðồng Văn Nhật Báo có thêm

Ðăng Cổ Tùng Báo số ra mắt ngày 28-3-1907 do Nguyễn Văn Vĩnh làm Chủ bút.

Những thời kỳ tiếp theo thì báo chí VN cũng xuất hiện nhiều tờ báo nhưng chủ yếu phục vụ cho một bộ phận nhỏ trong xã hội, và bài báo được viết bằng chữ Hán, hay bằng tiếng Pháp. Cho đến khi Tờ báo Cách mạng đầu tiên: Tuần báo Thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập và trở thành cơ quan ngôn luận trung ương của Tổng bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội. Số báo đầu tiên phát hành ngày 21.6.1925 giới thiệu về chủ nghĩa Mác xít của Lê-nin trên toàn đất nước. Bài báo đã có sức ảnh hưởng lớn, thức tỉnh nhiều người yêu nước. Cũng từ đó chủ nghĩa Mác xít được là nền tảng cho các sách lược chính trị của Việt Nam. Sau này được vinh dự chọn làm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người Thầy của báo chí cách mạng nước ta. Ngay từ những năm tháng bôn ba ở nước ngoài, tiếp thu chủ nghĩa Mác Lê-nin, Người đã sáng lập và xuất bản tờ báo Le Paria (Người cùng khổ) ở Paris, thủ đô nước Pháp năm 1922 – 1926. Đến khi do nhu cầu thông tin và làm cách mngj trong nước Người thành lập tờ báo Thanh Niên(1925).

Trong một thời gian hoạt động tờ báo này đã mang lại hiệu quả to lớn, cao trào cách mạng được đẩy lên cao, nhưng có những thời kỳ bị kẻ thù đàn áp cho lắng xuống, báo chí vẫn âm thầm dùng sức mạnh của mình để chiến đấu. Hàng chục tờ báo của Đảng, của Mặt trận Dân chủ và của các đoàn thể Thanh niên, công nhân… nối tiếp nhau ra đời. Miền Bắc có tờ Lao động (Le Travail), Tập hợp (Rassemblement), Tiến lên (En Avant)…

Sau khi dành được độc lập Bộ Thông tin Tuyên truyền ra đời ngày 28-8-1945 đã nắm vững quyền lực thông tin Nhà nước. Ngoài các tờ báo đã có từ trước Cách mạng tháng 8, còn có thêm báo Lao động (Công đoàn Cứu quốc), Tiếng gọi Phụ nữ (Phụ nữ cứu quốc), Sao vàng (quân đội), Sự thật (Hội nghiên cứu Chủ nghĩa Các Mác) v.v… Đặc biệt lập Đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam (7-9-1945), Thông tấn xã Việt Nam (15-9-1945) làm cho tiếng nói chính thức của Nhà nước Việt Nam có chủ quyền.

Đến năm 1947 Đài Phát thanh Nam Bộ, Thông tấn xã Nam bộ được thành lập, và năm 1949 có thêm Đài Tiếng nói Sài Gòn – Chợ Lớn Tự do của Đặc khu Sài Gòn là những cơ quan tuyên truyền đắc lực.

Kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp- đất nước ta tiến hành xây dựng CNXH ở Miền Bắc, kháng chiến chống Mỹ ở Miền Nam. Nền báo chí nước nhà cũng có nhiều thay đối.

Ngày 14-12-1956, Hồ Chủ tịch ký ban hành chế độ báo chí, quy định về tự do ngôn luận trong chế độ ta. Tháng 3-1955, tạp chí Học tập, cơ quan lý luận và chính trị của Đảng ra đời, đáp ứng yêu cầu của Đảng và phản ánh ý nguyện của nhân dân.

Năm 1965, Tổng cục Thông tin được thành lập làm mũi nhọn tuyên truyền chống Mỹ.

Sau khi đất nước giải phóng báo chí VN bắt đầu phát triển mạnh mẽ, hòa chung trong sự sôi động của báo chí thể giới.

Tính đến tháng 2-1995, cả nước có 375 cơ quan báo và tạp chí khoảng hơn 360 triệu bản in. Với nhiều loại hình phong phú: hàng ngày, hàng tuần, nửa tháng, hàng tháng, số cuối tuần, cuối tháng v.v… một số tờ báo ra thêm phụ san định kỳ, hoặc không định kỳ, có một số báo bằng tiếng nước ngoài Anh, Pháp, Hoa v.v… Quảng cáo cũng là một hoạt động lớn trên các báo.

Cho đến nay báo chí đã trải qua thời gian hình thành và phát triển khá dài, đang dần hoàn thiện. sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật được báo chí áp dụng triệt để và cạnh tranh nhau để cùng tiến bộ.

2.     Nền báo chí Việt Nam ra đời gắn với chiều dài lịch sử của tổ quốc

Báo chí là tiếng nói của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp, là diễn đàn tin cậy của nhân dân. Báo chí tuyên truyền, phổ biến đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, phản ánh nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân. Báo chí cũng là một vũ khí sắc bén chống lại kẻ thù của nhân dân. 85 năm qua, kể từ số báo Thanh niên đầu tiên (21/6/1925), báo chí Việt Nam không ngừng phát triển phong phú và đa dạng. Sự hình thành và phát triển của nền báo chí gắn liền với lịch sử chống giặc giữ nước của dân tộc VN.

Vào những năm đầu của thế kỷ xx- cả nước ta sống cơ cực bần hàn dưới sự thống trị của bọn thực dân Pháp, chúng ngang nhiên xâm chiếm bờ cõi, biến lãnh thổ ta thành thuộc địa của chúng, người dân ta thành những lao động khổ sai phục vụ cho chúng. Trước tình cảnh đó năm 1911 Nguyễn Ái Quốc đã ra đi tìm đường cứu nước, với lòng mong mỏi quyết tâm sẽ giải phóng cho người dân VN.

Sau bao năm bôn ba hải ngoại, với những biến động thăng trầm của cuộc sống, khi trở về hoạt động cách mạng Bác đã  sáng lập ra tổ chức Thanh niên Cộng sản Đoàn làm nòng cốt cho tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội – Một tổ chức yêu nước Việt Nam đầu tiên đi theo con đường cách mạng vô sản, đồng thời xuất bản báo Thanh niên làm cơ quan ngôn luận của tổ chức này(21.6.1925).  từ khi ra đời, tờ báo tích cực hoạt động tuyên truyền chủ nghĩa Mac-LeNin vào đời sống của nông dân, công nhân… giúp cho nhân dân ta hiểu được con đưỡng cách mạng, làm dậy làn sóng yêu nước trong mỗi con người. các tổ chức cách mạng lần lượt ra đời rồi đặt cơ quan ngôn luận của mình bằng cách thành lập các tờ báo để cổ vũ tinh thần chiến đấu của các chiến sỹ.

Tháng 6/1929, Đông Dương Cộng sản Đảng ra đời, cho xuất bản báo Búa liềm làm cơ quan Trung ương của Đảng, Ban công vận Trung ương của Đảng ra báo Công hội đỏ, Tổng Công hội Bắc kỳ ra báo Lao động… Tháng 9/1929, An Nam Cộng sản Đảng cho ra báo Đỏ. Những tờ báo của các tổ chức Cộng sản sơ khai này có tác dụng rất quan trọng trong việc giáo dục ý thức giai cấp, đấu tranh giai cấp và lý tưởng cộng sản chủ nghĩa cho quần chúng lao động.

Sau khi hợp nhất 3 Đảng thành một chính Đảng duy nhất thì phong trào cách mạng nước ta đã có sự liên kết trong việc khởi nghĩa. Ngày 5/8/1930, Trung ương cho ra báo Tạp chí đỏ; ngày 15/8/1930, báo Tranh đấu ra mắt.

Trung ương Đảng cho ra báo Cờ vô sản và tạp chí Cộng sản. Các xứ ủy, tỉnh ủy, nhiều huyện ủy và chi bộ cũng ra báo. Báo chí trong thời kỳ này đóng vai trò quan trọng trong việc phát động cao trào cách mạng của công nông chống đế quốc-phong kiến, đỉnh cao là cao trào Xô viết-Nghệ Tĩnh. Cũng trong thời kỳ này, Ban lãnh đạo ở nước ngoài của Đảng được thành lập làm nhiệm vụ tạm thời của Trung ương, xuất bản tạp chí Bônsêvích làm cơ quan lý luận để thống nhất Đảng, Tháng 3/1935, Đại hội Đảng lần thứ nhất họp, quyết định chuyển tạp chí Bônsêvích thành tạp chí lý luận Trung ương của Đảng.

Các chi bộ cộng sản trong một số nhà tù lớn cũng đã xuất bản báo và tạp chí. Báo chí trong những năm 1930-1936 đã phục vụ tích cực cho xây dựng Đảng, tuyên truyền chủ nghĩa Mác-Lênin và đường lối cách mạng dân quyền của Đảng, kiên quyết chống đế quốc, phong kiến, chống chủ nghĩa cải lương của giai cấp tư sản và chủ nghĩa dân tộc tư sản của Việt Nam quốc dân Đảng, chuẩn bị điều kiện để đón thời cơ đưa cách mạng tiến lên một cao trào mới.

Đến thời kỳ cả nước bước vào cao trào kháng chiến mạnh mẽ, báo chí cũng được đưa vào hoạt động, phát triển. Tháng 5/1941, Mặt trận Việt Minh thành lập. Tháng 8/1941, báo Việt Nam độc lập do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lấy danh nghĩa Việt Minh tỉnh Cao Bằng, sau mở rộng thành Việt Minh Cao Bằng-Bắc Cạn, rồi Cao Bằng-Bắc Cạn-Lạng Sơn. Ngày 25/1/1942, báo Cứu quốc, cơ quan của tổng bộ Việt Minh ra đời. Ngày 10/10/1942, báo Cờ giải phóng, cơ quan Trung ương của Đảng xuất bản số 1.

Từ tháng 8/1945 trở đi, dưới chế độ dân chủ nhân dân, báo chí cách mạng xuất bản công khai, in ty-pô với số lượng lớn.

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc thắng lợi, nước ta tạm thời chia làm 2 miền với 2 nhiệm vụ chiến lược khác nhau nhưng có một nhiệm vụ chung: Đánh đổ đế quốc Mỹ và tay sai, hoàn thành cách mạng giải phóng dân tộc. Báo chí của ta hình thành báo chí tự do ở miền Bắc và báo chí xuất bản bí mật bất hợp pháp ở vùng địch tạm chiếm ở miền Nam.

Ngày 2/6/1950, Hội Nhà báo Việt Nam được thành lập đã đoàn kết rộng rãi các nhà báo trong nước và tháng 7/1950 gia nhập Tổ chức Quốc tế các nhà báo (OIJ).

Sau ngày thống nhất đất nước, báo chí ở nước ta đã phát triển khá nhanh về số lượng và chất lượng, hình thành hệ thống thông tấn, báo chí, phát thanh, truyền hình rộng khắp cả nước. Từ sau Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng, báo chí như được thổi luồng không khí mới. Trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, chống tiêu cực và các tệ nạn xã hội, báo chí cả nước đã phát huy vai trò xung kích, thể hiện rõ chức năng giám sát của nhân dân. Nội dung thông tin của báo chí ngày càng phong phú, hiệu quả, hình thức đẹp, sinh động và hấp dẫn.

Với mỗi biến chuyển của lịch sử đất nước Báo chí đều đồng hành, cùng phát triển và tương tác để phát triển. Lịch sử VN trải qua các cuộc kháng chiến đều được ngòi bút của báo chí ghi lại, phản ánh lại những chiến công, những hy sinh, những thắng  lợi ấy. không chỉ đơn giản là ghi lại, mà báo chí còn là vũ khí sắc bén của Đảng, là cầu nối giữa chính quyền với nhân dân.

3.     Sự ra đời và phát triển của báo chí song hành với tư tưởng cách mạng qua các thời kỳ kháng chiến.

Ra đời từ những ngày phong trào cách mạng còn trong trứng nước với mục đích phục vụ cách mạng, phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc

Tiếng nói của báo chí góp phần thống nhất được các chủ trương, phương pháp hành động khác nhau nhằm đạt được mục đích, khắc phục những thiếu sót trong hoạt động tư tưởng và thực tiễn của những người cộng sản, làm thức tỉnh quần chúng.

Báo chí không chỉ có vai trò phổ biến tư tưởng, giáo dục chính trị, mà còn là nơi thu hút các đồng minh; tờ báo không những là người tuyên truyền tập thể và cổ động tập thể mà còn là người tổ chức tập thể. Đọc, phát hành rộng rãi các tờ báo cách mạng tức là đã ủng hộ cách mạng, tiếp thu tư tưởng của Đảng. Báo chí cách mạng càng phát hành rộng rãi càng chứng tỏ khả năng của một người tổ chức tập thể.

Chính tờ báo là sợi dây cơ bản, dựa vào nó phong trào cách mạng không ngừng phát triển, tổ chức tăng lên theo cả chiều rộng và chiều sâu. Bởi vì, tờ báo giống như bộ phận của cái bễ khổng lồ thổi cho mỗi tia lửa của cuộc đấu tranh giai cấp và của sự phẫn nộ trong nhân dân bùng lên thành một đám cháy chung. Vai trò tổ chức của tờ báo không chỉ thể hiện tư tưởng chỉ đạo và các phương pháp tổ chức, mà ngay việc phát hành báo cũng là cơ sở tạo ra mối liên hệ thực tế giữa các địa phương, từ đó thúc đẩy công tác tổ chức của Đảng đạt tới quy mô ngày càng rộng lớn hơn, từ thành thị tới các vùng nông thôn.

Đối với thời kỳ cả nước đang chống thực dân Pháp, báo chí là phương tiện truyền tải tư tưởng Mac-LêNin vào quần chúng, những nhà báo đã phải kín đáo đưa tư tưởng cứu nước tiền bộ ấy đến từng hầm mỏ của công nhân, đến từng xóm làng của nông dân.

Như bác Hồ đã nói “Báo chí là đội quân đi đầu trong công tác tư tưởng, là vũ khí cách mạng. Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ:. Nhiều lần, Người nhấn mạnh ý tưởng này: “Cây bút là vũ khí sắc bén, bài báo là tờ hịch cách mạng động viên quần chúng đoàn kết, đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân cũ và mới…”, “Ngòi bút là vũ khí sắc bén trong sự nghiệp phò chính trừ tà.”

Báo chí đã làm sống dậy tinh thần yêu nước quật cường trong lòng dân, với những bài báo vạch trần tội ác của thực dân Pháp, những bài viết lý luận nói về quyền tự do của con người, báo chí đã đánh mạnh vào bọn thực dân, thức tỉnh sự mê muội của dân tộc, cả nước đứng lên khởi nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng, làm nên thắng lợi 1945.

Sau khi đất nước được thành lập, báo chí vẫn phải tiếp tục sứ mệnh của mình, khi đất nước gặp khó khăn, Đảng và nhà nước đã dung báo chí để trấn tĩnh lòng dân, để nhân dân tập trung sản xuất, đồng thời chuẩn bị cho cuộc chiến tranh sắp xảy ra, sự góp mặt của báo chí làm cho tình quân dân thêm gắn bó.

Đến năm 1954- miền bắc được giải phóng, miền Nam vẫn phải chiến đấu để chống lại đế quốc Mỹ. Báo chí cũng chuyển đổi phong cách viết, xoay ngòi bút hướng tới hai miền Nam- Bắc. Đối với Miền Bắc, báo chí ca ngợi sự thành công của cuộc cách mạng, ca ngợi những chiến công lừng lấy của nhân dân ta, cổ vũ tinh thần lao động sản xuất của nhân dân. Báo chí ca ngợi chế dộ XHCN, ghi lại những khoảnh khắc đẹp trong lao động sản xuất. Còn ở Miền Nam, báo chí hướng ngòi bút cổ vũ tinh thần chiến đấu của nhân dân, góp phần gắn kết hai miền với nhau, vạch rõ những ý đồ đen tối của Mỹ… Đảng tận dụng triệt để báo chí để làm cách mạng, bởi báo chí có sức mạnh ghê gớm với quần chúng, nó đi sâu, đi sát vào nhân dân, khơi dậy khát khao tự do trong mỗi con người…

Sau năm 1975, đất nước thống nhất, báo chí lại chuyển hướng theo sự chuyển hướng của Cách Mạng. Giai đoạn xây dựng CNXH, nhiệm vụ cách mạng đã thay đổi, báo chí cũng phải thay đổi cho phù hợp với nhiệm vụ mới của cách mạng. Vấn đề căn bản là báo chí phải nói nhiều đến xây dựng đời sống mới, đến những sự việc luôn xảy ra trong lĩnh vực đó, bởi vì, khi giai cấp vô sản giành được chính quyền, bắt tay vào xây dựng xã hội mới thì chính trị đã hoàn toàn sáng tỏ rồi. Nếu như cần phải nói các vấn đề chính trị chung, báo chí có thể và cần phải nói rất ngắn gọn. Trong thời kỳ hiện nay, hội nhập kinh tế quốc tế, các nhà báo phải tập trung tuyên truyền, biểu dương các điển hình tiên tiến, các phong trào thi đua yêu nước, đồng thời báo chí phải kiên quyết đấu tranh chống các hiện tượng tiêu cực đang diễn ra trong xã hội.

Sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí gắn liền với các nguyên tắc hoạt động của báo chí cách mạng. Trước hết là nguyên tắc tính Đảng của báo chí cách mạng. Tính đảng của báo chí cách mạng do mục đích, chức năng và vai trò của báo chí cách mạng quy định. Tính đảng đòi hỏi báo chí cách mạng phải đấu tranh kiên quyết chống các tư tưởng thù địch, phản động, đi ngược lại lợi ích của giai cấp vô sản và nhân dân lao động, phải đấu tranh không khoan nhượng với các hiện tượng tiêu cực trong xã hội. Cùng với tính Đảng, tính nhân dân là nguyên tắc cơ bản tiếp theo của báo chí cách mạng. Báo chí phải sống trong nhân dân và trung thực chia sẻ với nhân dân niềm hy vọng và sự lo lắng của họ, tình yêu và lòng căm thù của họ, nỗi vui và nỗi buồn của họ. Báo chí cách mạng phải hiểu sâu sắc cuộc sống của nhân dân, từ đó mới có thể nói lên, thể hiện đúng những tư tưởng và tình cảm hàng ngày của nhân dân đang suy nghĩ thật sự theo cách của nhân dân.

4.     Báo chí ra đời và phát triển theo sự phát triển của công nghệ kỹ thuật

Những thành tựu kỳ diệu của khoa học – kỹ thuật và công nghệ từ thế kỷ XX với việc tạo ra những phương tiện truyền thông hiện đại đã thu hẹp trái đất lại khiến không còn một khu vực nào trên thế giới sống lẻ loi cô lập.

Kỹ thuật có một ảnh hưởng to lớn đối với sự phát triển chung của xã hội, truyền thông cũng là một lĩnh vực chịu sự tác động lớn của khoa học kỹ thuật.

Từ các hình thức truyền thống là thông tin truyền miệng từ một người này sang người khác cho đến những chữ viết cổ đầu tiên đã góp phần trao đổi thông tin giữa người với người.

 Thời kì đánh dấu bước ngoặt của sự phát triển báo chí đó là sự ra đời của máy in. Với sự ra đời của máy in vào năm 1455 do Johan Gutenberg phát minh. Đó được xem là châm ngòi cho nền công nghiệp giấy bùng nổ.

Báo chí và kỹ thuật có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, sự phát triển của báo chí đòi hỏi kỹ thuật phải không ngừng phát triển để đáp ứng, còn sự phát triển của kỹ thuật sẽ giúp cho truyền thông phục vụ công chúng tốt hơn.

Với sự phát triển của khoa học công nghệ, các tờ báo đã biến cơ quan báo chí của mình thành một tờ báo đa phương tiện. Một tờ báo in giờ không đơn thuẩn chỉ khai thác mỗi mảng báo in nữa mà đã phát triển các website đi kèm. Trên đó không chỉ đăng các bài báo đã in trên báo in mà còn cập nhật những tin mới, đăng tải clip hay các chương trình phát thanh online. Thông tin dưới nhiều hình thức sẽ giúp cho khán giả có nhiều lựa chọn cho mình.

Đặc biệt khi máy tính và mạng internet ra đời thì báo mạng điện tử trở thành loại hình báo chí thích hợp nhất cho giới văn phòng, những công dân bận rộn, bởi chỉ với một cú click thì cả thế giới dường như hiện ra trước mắt, VN loại hình báo chí này chưa thực sự phổ biến do kinh tế nước ta còn kém, nhưng trong tương lai có thể báo mạng sẽ phát triển và phổ biến nhất, bởi với lợi thế nhanh nhạy, báo mạng còn kết hợp được âm thanh, hình ảnh sống động, tạo độ tin cậy cao cho thông tin…

Báo chí Việt Nam ra đời muộn hơn so với các nước phương tây, nhưng nó lại phát triển nhanh, mạnh. Bởi sự ra đời của nó gắn với cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật đang bùng nổ mạnh mẽ trên khắp thế giới. báo in phát triển mạnh mẽ, nước ta thời kỳ đó còn nghèo, nên báo in là loại báo chí chủ yếu được phát hành.

5.     Sự ra đời và phát triển của báo chí Việt Nam gắn với quy luật phát triển của báo chí thế giới ?

Báo chí việt Nam ra đời muộn nhưng được kế thừa kinh nghiệm của những nước có nền báo chí phát triển đi trước. Báo chí Việt Nam ra đời do nhu cầu làm cách mạng, và phục vụ vì lợi ích của nhân dân, nền báo chí Việt Nam làm việc dưới sự lãnh đạo của một Đảng duy nhất đó là Đảng cộng sản VN.

Tuy nhiên không vì thế mà nền báo chí VN không theo quy luật phát triển của nền báo chí thế giới.

Nền báo chí Việt Nam đang phát triển nhanh hòa nhịp với sự phát triển kinh tế. Trong vòng 10 năm trở lại đây, báo chí Việt Nam đã có nhiều thay đổi để đuổi kịp sự thay đổi của thế giới. Bên cạnh các loại hình báo in, báo truyền hình, phát thanh đã hình thành khá lâu… thì loại hình báo điện tử cũng đã được triển khai mạnh mẽ… và đây đang hứa hẹn là một loại hình phát triển nhanh tại Việt Nam trong thời gian tới.

Trên cơ sở tận dụng những thành tựu tiến bộ của nền báo chí thế giới, nền báo chí Việt Nam đã tích cực đổi mới mình. Từ những trang báo nghèo nàn về mặt thiết kế, đến nay những trang báo đã được ma – két đẹp hơn, không còn tình trạng cả trang báo chỉ toàn chữ, các yếu tố đồ họa đã được chú trọng.

Xã hội càng phát triển mạnh thì lượng thông tin hàng ngày diễn ra trên mọi miền ngày càng nhiều hơn, điều này đòi hỏi các nhà báo phải biết chọn lựa thông tin, những con số, dữ liệu đưa vào bài viết phải chính xác, có kiểm chứng, chất lượng tốt… để kịp thời cung cấp tới công chúng. Sức mạnh của báo chí là vô cùng to lớn, cho nên ý thức được điều này nhà báo phải định hướng dư luận qua mỗi bài viết thật tinh tế, sắc sảo.

Để tránh tình trạng thông tin rác, thông tin ảo, nền báo chí VN đã không ngừng nỗ lực tìm mọi biện pháp kiểm kê, các loại hình báo chí cũng cạnh tranh nhau tạo vị thế trong lòng công chúng, không những thế trong tương lai sẽ vươn xa ra cung cấp nguồn tin cho toàn thế giới.

Và với tình hình phát triển của xã hội như hiện nay, báo chí thế giới đang bị đẩy theo xu hướng thương mại hóa báo chí. Cũng như tất cả các tờ báo trên thế giới, báo chí Việt Nam cũng đang phải vật lộn với cuộc đấu tranh để duy trì nguồn thu nhập cho mình. Nguồn thu từ doanh thu bán báo đã gần như không còn ý nghĩa. Các tờ báo đang phải cố gắng thu hút quảng cáo để bù lại nhiều khoản chi phí: chi phí phát hành, nhuận bút, lương cho phóng viên… Quá trình thương mại hóa báo chí là một quá trình tất yếu để tồn tại, tuy nhiên vấn đề đặt ra là phải thực hiện sao cho nội dung thông tin đem đến cho công chúng phải chân thật và không được phép đăng tin chỉ vì tiền

Trên thế giới hiện nay hình thành một số tập đoàn báo chí nổi tiếng như tập đoàn Ga-net, New York Time, Washington Post… (Mỹ), Sunday Time, Sun, News of the World… (Anh)… trong môi trường cạnh tranh khốc liệt, thì các tập đoàn nhỏ bao giờ cũng có xu hướng tích tụ lại trở thành các tập đoàn lớn. Các tập đoàn lớn ấy lý do nó hình thành các tập đoàn lớn bởi vì chỉ có tập đoàn lớn với quy mô hoạt động rộng, nguồn lực hoạt động mạnh mẽ nó mới có điều kiện tồn tại, phát triển.  trong tương lai gần thì VN cũng sẽ hình thành những tập đoàn báo chí lớn như vây.

Trong giai đoạn toàn cầu hóa thông tin ngày nay, vũ khí quan trọng nhất chính là thông tin, kiểm soát và tận dụng hiệu quả của thông tin thì quốc gia đó sẽ tạo dựng được chỗ đứng cho mình trên trường quốc tế.

Qúa trình thương mại hóa báo chí và hình thành các tập đoàn báo chí vẫn tiếp tục phát triển. Báo chí ngày nay sống nhờ nguồn thu từ quảng cáo. Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí đá tự đổi mới và biến mình thành như một tập đoàn kinh tế, không chỉ hoạt động trong lĩnh vực báo chí mà còn lấn sân sang các hình thức kinh doanh khác. Xu hướng thương mại hóa báo chí còn đặt ra thách thức đối với người làm báo đó là: làm thế nào để không bị đồng tiền chi phối tin tức… nhưng xem ra vấn đề này rất nan giải.

III.  KẾT LUẬN

Từ những tờ bằng quốc ngữ đầu tiên cho đến ngày nay, báo chí VN ra đời và phát triển mạnh mẽ không ngừng, hòa chung trong không khí phát triển sôi động của nền báo chí thế giới. Tuy nhiên không vì thế mà báo chí nước ta bị đồng hóa, báo chí VN là công cụ đắc lực của Đảng, là phương tiền truyền thông nối giữa Đảng với nhân dân, trách nhiệm của báo chí VN là phục vụ nhân dân, phục vụ bộ máy chính trị.

Trong quá trình hình thành và phát triển báo chí VN luôn linh hoạt nhạy bén, nắm được những tiến bộ khoa học để tự làm mới mình, nắm được những thông tin nóng hổi mà cả xã hội đang quan tâm, báo chí luôn tìm hiểu, xây dựng cách đưa tin thật đặc sắc, tránh gây sự nhàm chán cho độc giả.

Và từ khi VN gia nhập WTO  thì nền báo chí nước nhà cũng hòa mình trở thành mắt xích trong nền báo chí thế giới, để đưa được những thông tinh nhanh nhất, hiệu quả nhất, góp phần kịp thời điều chỉnh những biến cố xảy ra trong nền kinh tế, văn hóa…Sự hội nhập của báo chí nước ta với báo chí quốc tế trong thời đại toàn cầu hóa và bùng nổ thông tin với vai trò nổi bật của mạng Internet là một dấu ấn, một xu thế tích cực. Tuy nhiên, cần khẳng định ngay rằng, dù đổi mới, hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng đến thế nào chăng nữa, báo chí nước ta vẫn là nền báo chí cách mạng, được Bác Hồ sáng lập và rèn luyện, mang trong mình truyền thống “nhà báo – chiến sỹ”, là công cụ tuyên truyền tư tưởng, chính trị sắc bén của Đảng, chuyển tải mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước, là công cụ giám sát xã hội đối với bộ máy nhà nước, góp phần chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, là diễn đàn của nhân dân, cầu nối giữa mọi tầng lớp nhân dân với Đảng và Nhà nước, giữa nhân dân ta với thế giới bên ngoài. Truyền thống này, thiên chức này sẽ mãi mãi đồng hành cùng báo chí Việt Nam.

Tuy nhiên, từ một góc nhìn khác, có thể thấy rằng, thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21 đã đi qua với bao đổi thay, biến động trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong đó, truyền thông báo chí là lĩnh vực chịu những tác động sâu sắc và mạnh mẽ nhất. Sự phổ cập ngày càng rộng rãi của mạng Internet, sự bùng nổ của các phương tiện truyền thông di động và công nghệ băng rộng (cả vô tuyến và hữu tuyến) đã dẫn đến sự bùng nổ về nội dung thông tin.

Báo chí nước ta hiện đã thực sự là vũ khí sắc bén của xã hội, là công cụ tuyên truyền có hiệu quả của Đảng Nhà nước và nhân dân trong việc đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí và đẩy lùi các tệ nạn xã hội. Về thông tin tuyên truyền đối ngoại, báo chí đã làm nhịp cầu gần gũi và thân thương để kiều bào ta hướng về quê cha đất tổ, là phương tiện quan trọng để bè bạn thế giới hiểu thêm và hiểu rõ một nước Việt nam đang trên đà vươn ra hội nhập và phát triển.


Phần 2: sưu tầm (có địa chỉ rõ ràng) một hoặc một số tác phẩm bộc lộ những quna điểm lý luận báo chí (sau 2005) từ đó phân tích quan điểm bài báo đó.

 Khi nền kinh tế càng phát triển thì báo chí nước ta cũng không ngừng đổi mới, năng động và sáng tạo hơn trong tác nghiệp. Báo chí nước ta đang ngày càng bám sát đời sống xã hội, thông tin nhanh chóng các tin tức sự kiện, đường lối chính sách của Đảng và Chính Phủ tới quần chúng, góp phần củng cố, xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.

          Báo chí đang ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn những nhân tố tích cực và nhiều điển hình tiên tiến trong sản xuất và chiến đấu, góp phần đưa kinh tế đất nước phát triển cùng với sự phát triển chung của thế giới.. Với số lượng báo ngày càng tăng và chất lượng báo ngày càng tốt đã tạo niềm tin và tạo thành một nhu cầu cần thiết cho nhân dân. Bên cạnh đó, vẫn xảy ra một số tiêu cực trong báo chí như: tống tiền, viết sai sự thật v.v. những quan điểm lý luận này được tác giả Tâm An, trình bày qua tác phẩm “Nghiệp báo đường xa vạn dặm”- báo Vietnamnet.vn(Tuanvietnam.vietnamnet.vn) Bài đã được xuất bản.: 09/03/2009 16:29 GMT+7- http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/nghiep-bao-duong-xa-van-dam. tác giả giới thiệu về một cuốn sách nổi tiếng “ Thư gửi nhà báo trẻ”- Tác giả: Samuel G. Freedman.

Một tác phẩm báo chí độc đáo, mới mẻ, hoàn chỉnh và được xã hội thừa nhận bao giờ cũng chứa đựng một lượng thông tin có giá trị nhất, đó là lượng thông tin chính xác nhất, trung thực nhất, tin cậy nhất, hấp dẫn nhất, kịp thời nhất, có hiệu quả, hiệu ứng xã hội cao nhất. Đây chính là các tiêu chí của cái hay trong một tác phẩm báo chí.

Mỗi người làm báo khi thể hiện tác phẩm phải đảm bảo tính trung thực đến mức không ai có thể tìm ra bất cứ một sự giả dối nào. Tác phẩm báo chí hàm chứa lượng thông tin về các sự kiện, các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống một cách trọn vẹn, kịp thời, đảm bảo sự khách quan, trung thực, đúng bản chất, mang lại lợi ích thiết thực cho công chúng. Cái hay của báo chí không phải chỉ là hương, hoa, ý tưởng trầm sâu như cái hay của văn chương, nghệ thuật, mà đó chính là sự tác động trực tiếp về nội dung tư tưởng tạo ra sự lan toả thông tin mang lại hiệu qủa cao trong xã hội. Một tác phẩm báo chí hay bao giờ cũng là một tác phẩm báo chí có nội dung tư tưởng tốt và hình thức thể hiện tốt. Công chúng tiếp nhận tác phẩm báo chí có nhu cầu thoả mãn sự hưởng thụ cái hay về nội dung tư tưởng và hình thức thể hiện.

Với bài viết trên tác giả Tâm An đã mang đến cho độc giả những cái nhìn khái quát nhất về nghề báo, rồi dẫn dắt người đọc đi sâu hơn về những góc nhìn, khía cạnh cụ thể của nghề. Tác giả đưa ra những lý luận, lập luận chặt chẽ trong bài viết, góp phần làm cho tác phẩm thêm xác thực.

Khi nói về nhà báo trẻ tác giả cuốn sách cho rằng : Nhà báo trẻ là những con người trẻ tuổi mang trong mình tràn đầy nhiệt huyết và đam mê, cái họ thiếu chính là những trải nghiệm, họ có nhiều lý thuyết nhưng lại rất ít thực tế khi bắt đầu chắp bút tiến vào nghiệp báo. Đúng như vậy theo lời tác giả và so sánh thực tế ở hiện tại thì những sinh viên báo chí khi mới bước vào trường đều mang theo những ước mơ, hoài bào, mang theo khát khao cháy bỏng ngọn lửa đam mê nghề báo. Nhưng sau một thời gian học tập tại trường thì những hành trang ấy dần nguội tắt, trong môi trường sinh viên, học lý thuyết quá nhiều mà thực hành lại ít. Phương pháp dạy của giảng viên không phù hợp… dẫn đến tình trạng gặp nhiều khó khăn khi ra trường.

Bản chất của nghề báo là những bài viết, trong đó là thông tin, là ý kiến đánh giá và định hướng độc giả. Điều khó khăn luôn là có thông tin, có ý kiến đánh giá rồi, nhưng làm sao để viết thành một bài hoàn chỉnh, lại mang văn phong của riêng mình bạn thôi?

Đó tất yếu là sự trau dồi và luyện rèn của bản thân các nhà báo trẻ, vốn dĩ họ đã là một điều hoàn toàn khác, vì lẽ đó mà G. Freedman khuyên rằng, các nhà báo trẻ khi lấy tin về, hãy trở thành một nhà văn chân chính nhất với sự tự tin của chính họ trong việc dùng động từ gì, danh từ nào cho chính xác.

Đó chính là bí quyết tiềm ẩn vốn đã tồn tại trong mỗi nhà báo, qua thời gian tu rèn, họ mài sắc giọng văn và tự khi nào không biết, họ trở thành tiếng nói của công chúng và kể chuyện của công chúng, cùng thăng trầm với những thành công và thất bại trước công chúng.

Thư của Samuel G. Freedman dài và kén người đọc, có đôi khi chạm vào từng câu chữ nhưng lại thấy mình như chưa hiểu gì. Nhưng bởi báo chí vốn vẫn là một lĩnh vực mênh mông, vậy nên việc tìm hiểu và nghiên cứu là chưa bao giờ đủ, đó là một con đường dài với rất nhiều những trở ngại, những bất ngờ cần tiếp tục khám phá.

 

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.     Cơ sở lý luận báo chí- NXB Chính Trị- PGS.TS Tạ Ngọc Tấn( chủ biên)

2. Lịch sử báo chí Việt nam từ khởi thủy đến 1930 ( Huỳnh văn Tòng), NXB Trí Đăng, Sài Gòn, 1973ị

3. Lịch sử báo chí Việt Nam 1861- 1945 ( Đỗ Quang Hưng), NXB Đại học quốc gia, H. 2000

4.  Báo chí cách mạng Việt Nam 1925- 1945( Nguyễn Thành), NXB Khoa học xã hội, H.1984

5.- Tìm hiểu lịch sử báo chí Việt Nam ( Hồng Chương), NXB SGK Mác

6.     Báo chí hiện đại nước ngoài: Những quy tắc và nghịch lý – X.A.Mikhailốp

7.     Nhà báo hiện đại – The Missouri Group – NXB Trẻ 2007

8.     Free daily Newspaper – Wikipedia.org

9.     http://www.vietnamjournalism.com/

10.  http://www.congluan.com.vn

11.  http://vietnamnet.vn/

 

® Ghi rõ nguồn “bangtamblog.net” khi phát hành lại thông tin này

 

 



5 Comment

  1. Đặng Ngọc Nhẫn says: Reply

    Cho làm wen nhé !!!!!

  2. Le Cam says: Reply

    Chị ơi, em đang làm tiểu luận có khái niệm báo chí truyền thống, em hiểu nôm na nó nhưng để không biết chính xác khái niệm báo chí truyền thống là ntn, chị giải thích giúp em với ah. Em cảm ơn

  3. lại thị kim tuyến says: Reply

    cảm ơn bạn đã post những bài viết về ngành báo chí, nó giúp mình rất nhiều….

  4. gjawua says: Reply

    Những đặc Ä‘iểm về sá»± ra đời và phát triển của báo chí VN | CV Blog I was suggested this web site by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as nobody else know such detailed about my trouble. You’re wonderful! Thanks! your article about Những đặc Ä‘iểm về sá»± ra đời và phát triển của báo chí VN | CV BlogBest Regards Craig

  5. Blog em hay qua anh muốn làm quen với em. anh đang nghiên cứu về báo trực tuyến. 0908330917

Leave a Reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>