Nhóm các thể loại Thông tấn báo chí

Trong nhóm này tập hợp một số thể loại có nhiệm vụ thông tin (dưới sự chi phối của các yêu cầu củatính xác thực, thời sự) mà trong đó thể loại tin giữ vị trí hàng đầu. Bên cạnh tin còn có một số thể loại khác như bài thông tấn, tường thuật, điều tra, ghi nhanh, phỏng vấn sự kiện, phóng sự sự kiện v.v.. Đặc điểm nổi bật nhất của các thể loại trong nhóm này là chúng đều thể hiện rõ năng lực thông tin sự kiện thời sự. Sự kiện được thông tin trong các thể loại thuộc nhóm này được biểu hiện với những cấp độ khác nhau, nhưng dù ở cấp độ nào thì cũng phải đáp ứng các yêu cầu về tính thời sự và tính xác thực tối đa.
Tin trong báo chí là gì?
Về thể loại tin, chúng ta đã biết đây là một trong những thể loại cơ bản nhất trong các thể loại báo chí. Đặc điểm nổi bật nhất của tin là ở chỗ: nó có nhiệm vụ thông báo một cách kịp thời nhất về những sự kiện mới nhất, dưới một hình thức ngắn gọn, chặt chẽ nhất. Trong tin không có sự xuất hiện của nhân vật, không có cái tôi tác giả, không sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, cảm xúc và bút pháp, giọng điệu linh hoạt, sinh động như nhiều thể loại báo chí khác.

– Bài thông tấn là gì?
Bài thông tấn là một thuật ngữ thể loại không mới nhưng trước đây ít được sử dụng trong lý luận báo chí nước ta. Đối tượng phản ánh của thể loại này là những sự kiện, vấn đề, tình huống, hoàn cảnh, con người… xác thực, tiêu biểu trong đời sống. Thông tin trong bài thông tấn chủ yếu là mô tả, trình bày, phân tích để tái lập một bức tranh trung thực về các vấn đề và sự kiện. Nó giúp cho công chúng nhận biết về các mối liên hệ phong phú bên trong cùng với xu hướng vận động của các vấn đề và sự kiện trong đời sống. Về hình thức, bài thông tấn có thường được trình bày một cách ngắn gọn, chặt chẽ, ngôn ngữ trực tiếp, cụ thể, chính xác, gắn liền với sự thật. Cũng giống như tin, trong bài thông tấn tác giả không xuất hiện trực tiếp ở ngôi thứ nhất, và không đóng vai trò là nhân vật trần thuật (được hiểu là tác giả, là nhân chứng khách quan, là người trực tiếp chứng kiến và thuật lại toàn bộ những sự thật).
Tường thuật là gì?
– Tường thuật là thể loại báo chí có nhiệm vụ phản ánh các sự kiện mới (giống như các thể loại tin và ghi nhanh). Đặc điểm cơ bản về phương diện nội dung và hình thức của nó là trình bày trung thực sự kiện một cách chính xác, cặn kẽ, tỷ mỷ theo đúng tiến trình diễn biến có thật của sự kiện đó. Trong tường thuật, tác giả đóng vai trò là người chứng kiến sự kiện và thuật lại một cách tường tận, với một thái độ khách quan. Cấu trúc của bài tường thuật chính là cấu trúc của sự kiện. Ngôn ngữ trong tường thuật chủ yếu là kể, tả lại một cách chi tiết, đôi chỗ xen kẽ những lời bình nhằm tạo điều kiện cho công chúng hiểu đúng về sự kiện.
Điều tra trong báo chí là gì?
-Điều tra là thể loại báo chí có nhiệm vụ trả lời những câu hỏi mà cuộc sống đang đặt ra thông qua một hệ thống các bằng chứng, các luận cứ kết hợp ít nhiều với lý lẽ. Chính hệ thống các bằng chứng là yếu quyết định tạo ra sự tin cậy của công chúng đối với tác phẩm điều tra. Bằng chứng trong bài điều tra hết sức đa dạng. Đó có thể là các con số, chi tiết, dữ kiện, văn bản, chứng từ, những quan sát trực tiếp, băng ghi âm, ảnh chụp… Tuy nhiên, điều quan trọng là tác giả bài điều tra phải có nhiệm vụ chỉ ra được bản chất của các bằng chứng đó thông qua một cách trình bày với logic nhất và với một văn phong có phần đơn giản cả về ngôn từ, bút pháp và giọng điệu.
Ghi nhanh là gì?
-Về thể loại ghi nhanh, việc xác định vị trí của đã có những ý kiến khác nhau. Có ý kiến cho rằng “bản chất của ghi nhanh là thông tin miêu tả một sự kiện thời sự diễn ra trong không gian cụ thể (…). Vì thế xếp ghi nhanh vào loại thông tấn hợp lý hơn, phù hợp với thực hiện hoạt động sáng tạo của nhà báo”[12]. Quả là trong thực tế, ghi nhanh chỉ phản ánh các sự kiện mới (giống như tin, tường thuật) nên xếp nó ở nhóm các thể loại có ưu thế về thông tin sự kiện là hợp lý. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng trong một số trường hợp, trong những tác phẩm thuộc thể loại này lại có sự xuất hiện trực tiếp của nhân vật trần thuật và nhất là ở năng lực miêu tả, diễn tả sự kiện một cách giàu hình ảnh. Trong trường hợp đó, nên coi đây là những tác phẩm có tính chất giao thoa giữa nhóm các thể loại Thông tấn báo chí với nhóm thứ ba là nhóm các thể loại Tài liệu – nghệ thuật.
Phỏng vấn sự kiện?
-Phỏng vấn sự kiện là một dạng của thể loại phỏng vấn. Hình thức của thể loại này là những câu hỏi, đáp do tác giả thực hiện đối với các nhân chứng xoay quanh một chủ đề cụ thể nào đó. Phỏng vấn sự kiện phải gắn liền với việc phản ánh một sự kiện mới (có thể là đã xảy ra, đang xảy ra, sắp xảy ra) nhưng có nhiều ý nghĩa và có liên quan đến nhiều người. Nhiệm vụ của phỏng vấn sự kiện là làm sáng tỏ những khía cạnh xung quanh sự kiện đó, cung cấp cho công chúng thông tin khách quan và trung thực để học có thể điều chỉnh hành vi, nhận thức của mình. Không giống với các dạng phỏng vấn khác, phỏng vấn sự kiện thường cung cấp cho công chúng những tài liệu, chi tiết rất xác thực, cụ thể về sự kiện, tạo cơ sở cho những hành động xã hội của họ.

Bên cạnh các tác phẩm phỏng vấn sự kiện như trên còn có các dạng khác như phỏng vấn vấn đề, phỏng vấn chân dung… Chúng tôi sẽ còn đề cập đến các dạng phỏng vấn này trong các nhóm thể loại khác.
phóng sự sự kiện ?
-Phóng sự sự kiện là một một dạng khá phổ biến trong phóng sự hiện đại. Cũng giống như tin, ghi nhanh, tường thuật hay phỏng vấn sự kiện, dạng phóng sự này chỉ có nhiệm vụ phản ánh các sự kiện (mới, tiêu biểu, nổi bật, có ý nghĩa…). Điểm khác biệt của nó so với các dạng phóng sự khác là trong tác phẩm thường không có sự xuất hiện của nhân vật trần thuật, của ngôn ngữ, bút pháp, giọng điệu sinh động. Tuy nhiên, quá phản ánh sự kiện của dạng phóng sự này phải đáp ứng được yêu cầu của tính góc độ và ít nhiều sử dụng lối viết đặc tả nhằm làm cho sự kiện được phản ánh một cách ấn tượng.

Về các dạng phóng sự khác, chúng tôi sẽ còn đề cập đến trong nhóm các thể Tài liệu – nghệ thuật trong phần tiếp sau của bài viết này.



Leave a Reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>